بيشتر در « نهج » يافته نيست . دربارهء روزى يافتن مورچه فرموده : « لا يحرمها الديّان و لو فى الصّفا اليابس و الحجر الجامس » خ 185 ، 270 ، خداى ديّان او را محروم نمى كند هر چند در روى سنگ صاف خشك و يا سنگ خاره باشد . جمع : گرد آوردن . اجتماع . جمع شدن . جماع مصدر است به معنى اسم فاعل نيز آيد ، به حارث همدانى نوشته : « و اسكن الامصار العظام فانّها جماع المسلمين » نامهء 69 ، 460 ، در شهرهاى بزرگ ساكن باش كه آنها جامع مسلمين هستند . جماعت : گروه جمع شده . اجماع : اتفاق . « اجمع القوم على امر : اتّفقوا » . آنحضرت به برادرش عقيل دربارهء دشمنان خويش مى نويسد : « فانّهم قد اجمعوا على حربى كاجماعهم على حرب رسول اللّه ( ص ) » نامهء 36 ، 409 . جمعه روز آخر هفته ، طبرسى در مجمع البيان و زمخشرى در كشاف گفته‌اند : روز جمعه را قبلا « عروبه » مى گفتند ، به علت اجتماع مردم جمعه ناميدند رجوع شود به قاموس قرآن ، امام عليه السلام به حارث اعور مى نويسد : « و لا تسافر فى يوم جمعة حتى تشهد الصلاة » نامهء 69 ، 460 ، اين لفظ فقط يك بار در « نهج » هست . جمل : شتر نر . ناقه : شتر ماده . چنان كه ابل مطلق شتر است . به اهل بصره بعد از واقعهء جمل مى نويسد : « و لئن الجأتمونى الى المسير اليكم لاوقعنّ بكم وقعة لا يكون يوم الجمل اليها إلّا كلعقة لاعق » نامهء 29 ، 389 ، اگر بار ديگر ناچارم كنيد كه به بصره برگردم ، جريانى براى شما پيش مى آورم كه روز جمل در مقابل آن مانند ليسيدن ليسنده باشد . جمال : زيبائى زياد . چنان كه دربارهء طاووس خ 165 ، 237 ده است . اجمال : نيكو كردن . جميل : زيبا و نيكو . تجمّل : زينت كردن . « مجمل » به صيغه فاعل آنكه خوب كار مىكند . و به صيغهء مفعول به معنى نامبيّن است . گويند : « اجمل الشى ء : جمعه من غير تفصيل » دربارهء قرآن فرموده : « مفسّرا جمله و مبيّنا غوامضه » منظور از بيان كننده و تفسير كننده شايد امام و خليفهء رسول اللّه ( ص ) باشد . « جمله » به معنى اجزاء جمع شده است : « الجملة : جماعة الشى ء » . جم : كثير . بسيار . « جمّ الماء : كثر » آنحضرت خطاب به كميل فرموده : « . . . انّ